ผมเห็นข้อความ "Creative Commons โคตรจะซังกะบ๊วย" จากความเห็นในเว็บไซต์แห่งหนึ่ง -- ขออนุญาตไม่เอ่ยว่าเว็บไหน -- บอกตามตรงว่าเซ็งครับ เซ็งจริงๆ

เพราะมันเกิดอาการ "ไม่เข้าใจ" ว่าทำไมคนที่ทำหน้าที่ผลิตเนื้อหาเข้าสู่เว็บไซต์ เข้าสู่โลกอินเทอร์เนต แต่กลับมองไม่เห็นความสำคัญของการแบ่งปัน-กระจายข้อมูล ภายใต้สัญญาอนุญาตที่เป็นลายลักษณ์อักษร -- แบบย่อ-ซึ่งแสดงความเป็นเจ้าของอย่างเต็มเปี่ยม-แต่อนุญาตให้เผยแพร่ได้-ตามเงื่อนไขที่กำหนด

โดยผู้ใช้ Creative Commons หรือ (cc) ยินดีให้ผู้อื่นนำบทความ หรือข้อเขียนของตน ไปเผยแพร่ให้ผู้อื่นได้รู้-ได้เห็น -- ตามเงื่อนไขที่กำหนด -- กระจายยิ่งมาก-ยิ่งดี ยิ่งกระจายมาก ชื่อเสียงเรียงนามของคนสร้างสรรค์ก็จะยิ่งมากตามไปด้วย -- ผมเชื่อแบบนั้น

ก็แค่ได้แต่หวังว่า สักวันหนึ่งเขาคนนั้นจะมีดวงตาเห็นธรรม หันกลับมามองเห็นประโยชน์ของ Creative Commons บ้าง แม้ว่าในวันนี้มันจะซังกะบ๊วยในสายตาเขาก็ตาม

ส่วนประเด็นปัญหา เรื่องเทคนิคการเสนอข่าวก่อน-หลัง ใครต้องนำเสนอก่อนใคร ประเด็นนี้ขออนุญาตไม่เขียนถึง เพราะมันเป็นเรื่องของศิลปะ ผมไม่กล้าเอ่ยถึงอีกเช่นกัน

สวัสดี

เมื่อเดือนที่แล้วมีอีเมลในกลุ่ม cc.in.th ฉบับหนึ่งน่าสนใจ เกี่ยวกับการกำหนดเงื่อนไข cc กับรูปภาพที่โพสต์ในเว็บไซต์ flickr.com โดยในเนื้อหาของอีเมลกล่าวว่ามีจำนวนรูปภาพที่กำหนดให้เป็น by จำนวน 12% และ by-sa จำนวน 8% (จากทั้งหมดกว่า 100 ล้านรูป) ซึ่ง by และ by-sa ถึงว่าเป็นประเภทฉลากเขียว คือนำไปใช้ได้อย่างเสรีตามเงื่อนไข เช่น by = บอกที่มา, sa = ใช้สัญญาอนุญาตแบบเดียวกัน

เนื้อหาในอีเมลยังให้ข้อมูลอีกว่า จำนวนรูปภาพที่ใช้ cc แบบ by-nd 4%, by-nc 14% by-nc-sa 29% และ by-nc-nd 33% ซึ่งในกลุ่มนี้เรียกว่าฉลากเหลือง มีข้อจำกัดมากกว่ากลุ่มฉลากเขียว เช่น nc = ห้ามใช้เพื่อการพาณิชย์, nd = ห้ามแก้ไขต้นฉบับ

แล้ววันก่อนได้ถกประเด็นกันเล็กน้อย เกี่ยวกับสัญญาอนุญาต ว่าลักษณะเงื่อนไขแบบไหนส่งเสริม-สนับสนุน-ช่วยแผยแพร่ cc ได้สะดวกที่สุด

ในมุมมองของผม แน่นอนว่า nc กับ nd สองตัวนี้ ก็น่าจะเป็นด่านแรกๆ ที่ทำให้คนที่กำลังมองหาวัตถุดิบมองข้างงานชิ้นนั้นๆ ไป แล้วถ้าเกิด nc+nd ละก็เหอๆๆ แทบไม่อยากยุ่งเกี่ยว

ส่วน sa แม้ว่าจะเป็นตัวการันตี ว่าคนที่เอางานไปใช้จะต้องใช้สัญญาอนุญาตแบบเดียวกันแน่นอน แต่ในความคิดผมกลับมองว่า sa ก็เป็นหนึ่งในอุปสรรค ในการเผยแพร่ cc อยู่กลายๆ กล่าวคือ (อาจ)มีหลายคน ยังไม่พร้อมที่จะเผยแพร่งานของตัวเองด้วย cc แต่ยินดีเอางานของคนอื่นที่เป็น cc มาใช้เพื่อสร้างงานของตัวเอง (ฟังดูมักง่าย แต่คิดว่ามีแนวคิดแบบนี้บ้างเหมือนกัน) เมื่อมาเจอ by-sa ก็อาจจะต้องหลบ เพราะมันคือสัญญาใจที่ต้องเผยแพร่งานใหม่ด้วย by-sa เช่นกัน

ทางเลือกที่ดีที่สุด(ในความคิดผม) ในการสนับสนุนแนวทาง cc ก็คือ ควรใช้ cc ประเภท by กันเยอะๆ by เท่านั้น ไม่ต้องมีอะไรต่อท้าย คือยินดีให้เอาไปใช้ได้เลย ขอแค่บอกว่าใครเป็นคนสร้างงานชิ้นนั้นๆ หรือจะเติม nc เข้าไปอีกนิด ให้กลายเป็น by-nc ดัดแปลงได้ ไม่ต้องใช้สัญญาแบบเดียวกัน แต่ห้ามใช้พาณิชย์

แต่ทั้งหมดแล้ว ผลงานที่ประกาศว่าเป็น cc มันก็มีลิขสิทธิ์ผูกไปด้วยเสมอ cc ไม่ได้มาแทนที่ copyright แต่มาช่วยให้คนที่ต้องการนำไปใช้งานต่อ สามารถนำไปใช้ได้ง่ายขึ้น แต่ถ้าคนที่นำไปใช้ทำผิดเงื่อนไข เจ้าของผลงานก็ยังสามารถฟ้องร้องได้เหมือนเดิมจ้า...

เคยฟัง mk บรรยายเรื่อง Intellectual Property (IP) เมื่อตอน Blognone Tech Day 2.0 เลยพาลลากยาวมาเกี่ยวข้องกับ Creative Commons เลยนั่งทำเอกสารเกี่ยวกับ Copyright - Creative Commons แบบรวบรัดตัดตอน สำหรับคนที่สนใจ เอาไว้ประดับความรู้ เพื่อจะได้ป้องกันไม่ให้ไปละเมิดลิขสิทธิ์คนอื่นเข้า โดยไม่รู้ตัว

- ดาวน์โหลดเอกสาร copyright-creativecommons.pdf (84KB)

- ดาวน์โหดลไฟล์เสียงพร้อมสไลด์ประกอบ btd2-mk.m4a (14.2MB)

ขอบคุณ mk สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมภายหลังด้วย ^^

หากสังเกตดีๆ ที่แผ่นดีวีดีทุกแผ่นจะมีโลโก้แสดงโซน รวมทั้งตัวเครื่องเล่นทั่วๆ ไปนั้น ก็จะมีการล็อกโซนเอาไว้ แผ่นโซนไหน ก็ต้องดูกับเครื่องที่ตั้งโซนนั้นเอาไว้ เพื่อไม่ให้มีการนำแผ่นไปเล่นกับเครื่องคนละโซน

โซนของดีวีดีมีทั้งหมด 6 โซน ดังนี้

โซน 1 ประเทศในทวีปอเมริกาเหนือ สหรัฐอเมริกา แคนาดา และเบอร์มิวดา

โซน 2 ญี่ปุ่น ยุโรป แอฟริกาใต้ ประเทศแถบตะวันออกกลาง รวมไปถึงอียิปต์

โซน 3 ประเทศในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เอเชียตะวันออก และ ฮ่องกง

โซน 4 ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ หมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิค เม็กซิโก ประเทศในทวีปอเมริกากลาง อเมริกาใต้ และประเทศแถบทะเลแคริบเบียน

โซน 5 รัสเซีย ประเทศในอดีตสหภาพโซเวียต ประเทศในมหาสมุทรอินเดีย ประเทศในทวีปแอฟริกา เกาหลีเหนือ และมองโกเลีย

โซน 6 ประเทศจีน